Οι κρυφές πληγές του κλαδέματος στους αμπελώνες

Οι κρυφές πληγές του κλαδέματος στους αμπελώνες

Μπορεί το κλάδεµα να είναι µία απ’ τις σηµαντικότερες εργασίες για τα πρέµνα, ενέχει όµως πολλούς κινδύνους για τη µετάδοση πολλών παθογόνων µικροοργανισµών, που προκαλούν σοβαρότατες ασθένειες..

 Οι πιο «ύπουλες» οφείλονται σε µυκητολογικές προσβολές του ξύλου, οι οποίες, εκτός του ότι εξασθενούν τα πρέµνα και µειώνουν αισθητά την παραγωγή, καταστρέφουν σταδιακά το φυτικό κεφάλαιο. Αποτέλεσµα των παραπάνω είναι να δηµιουργούνται µετά από κάποια χρόνια, µεγάλα κενά εντός της καλλιέργειας.

Οι γεωπόνοι του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Μαγνησίας, εφιστούν την προσοχή των αµπελουργών, κατά την εκτέλεση του κλαδέµατος και των υπόλοιπων καλλιεργητικών φροντίδων που µπορεί να  προκαλέσουν επιπρόσθετες πληγές στα πρέµνα. 

Οι ασθένειες που προσβάλλουν κατά κύριο λόγο το ξύλο του αµπελιού είναι η Ίσκα, η Ευτυπίωση, η Ασθένεια Petri και η Μελανή Νέκρωση Βραχιόνων. Πρόκειται για µύκητες που πολλές φορές συνυπάρχουν στον αµπελώνα και δρουν ταυτόχρονα. Αρχικά προκαλούν φράξιµο των αγγείων του ξύλου και στη συνέχεια νέκρωσή τους, µε συνέπεια την ξήρανση των κληµατίδων, των βραχιόνων ή και ολόκληρων των πρέµνων. Οι παθογόνοι αυτοί µύκητες είναι κυρίως παράσιτα πληγών και η µετάδοσή τους σχετίζεται άµεσα µε το κλάδεµα και τις καιρικές συνθήκες. 

 Οι ασθένειες του ξύλου στο αµπέλι
Ίσκα: Τα συµπτώµατα στα φύλλα εµφανίζονται µε την άνοδο της θερµοκρασίας και αφορούν την ξήρανση των µεσονεύριων διαστηµάτων που µοιάζουν µε «λωρίδες τίγρη», ενώ στον κορµό (εσωτερικά) παρατηρείται λευκή σήψη του ξύλου, το οποίο γίνεται εύθρυπτο. Πιο ευαίσθητες ποικιλίες θεωρούνται η Σουλτανίνα, η Κορινθιακή Σταφίδα, ο Ροδίτης και το Αγιωργίτικο. Έχει παρατηρηθεί ότι τα συµπτώµατα, µπορεί να µην παρατηρούνται σταθερά κάθε χρόνο, γεγονός που αποπροσανατολίζει τους παραγωγούς και δεν προχωρούν στην εκρίζωση και στην καύση των πρέµνων (ειδικά όταν αυτά είναι νεαρής ηλικίας). Έτσι οι εστίες µόλυνσης παραµένουν µέσα στους αµπελώνες.
 Ευτυπίωση:Τα προσβεβληµένα πρέµνα έχουν την άνοιξη ασθενικούς βλαστούς, µε µικρά µεσογονάτια, τα φύλλα είναι µικρά και κιτρινωπά και η ανθοφορία ελάχιστη. Σε επιµήκη τοµή του ξύλου παρατηρείται καστανός µεταχρωµατισµός των αγγείων ενώ σε µεγάλες προσβολές εµφανίζονται έλκη στους βραχίονες και τον κορµό. Τα πρέµνα γίνονται καχεκτικά και τελικά νεκρώνονται.
Ασθένεια Petri: Το παθογόνο εισέρχεται στο φυτό από πληγές ή τοµές κλαδέµατος και εγκαθίσταται στα αγγεία του ξύλου. Σε εγκάρσια τοµή κληµατίδας ή βραχίονα παρατηρούνται µαύρα στίγµατα. Τα  πρέµνα παρουσιάζουν µειωµένη ανάπτυξη και καχεκτική µορφή.
Μελανή Νέκρωση Βραχιόνων:  Η διάγνωση της ασθένειας είναι δύσκολη. Προσβάλλονται κυρίως κληµατίδες, βότρεις και ράγες. Την άνοιξη εµφανίζονται καστανόµαυρες κηλίδες στη βάση των κληµατίδων και στη συνέχεια ο φλοιός σχίζεται. Μαύρες κηλίδες µπορούν να παρατηρηθούν στους βότρεις και τις ράγες οι οποίες σαπίζουν και συρρικνώνονται. 

Καταπολέµηση  άλλων ασθενειών
Η εφαρµογή των προληπτικών µέτρων για την αντιµετώπιση των ασθενειών του ξύλου, βοηθά µε έµµεσο τρόπο να καταπολεµηθούν και άλλες ασθένειες του αµπελιού, µειώνοντας τα αρχικά µολύσµατα των παθογόνων.
Το ωίδιο και ο περονόσπορος διαχειµάζουν στους λανθάνοντες οφθαλµούς και στην επιφάνεια των προσβεβληµένων κληµατίδων και φύλλων.
 Ο µύκητας που προκαλεί τη φόµοψη διαχειµάζει στην επιφάνεια των κληµατίδων και στις ράχες των σταφυλιών, ενώ το βακτήριο που προκαλεί βακτηριακή νέκρωση (δηµιουργία ελκών), διαχειµάζει στα αγγεία του ξύλου των κληµατίδων και των βραχιόνων.  

Πρόληψη ελέω έλλειψης σκευασμάτων
Υπενθυµίζεται ότι δεν υπάρχουν εγκεκριµένα σκευάσµατα για την καταπολέµηση των παθογόνων του ξύλου. Εποµένως ο µόνος τρόπος για την αντιµετώπισή τους είναι η εφαρµογή των παρακάτω προληπτικών πρακτικών, που µειώνουν τα αρχικά µολύσµατα και παρεµποδίζουν τη µετάδοσή τους, από πρέµνο σε πρέµνο αλλά και από αµπελώνα σε αµπελώνα.
1. ∆εδοµένου ότι οι µολύνσεις ευνοούνται από βροχερό καιρό και άνεµο, το κλάδεµα πρέπει να γίνεται µε ξηρό καιρό, προκειµένου να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος µόλυνσης των τοµών του κλαδέµατος από τους παθογόνους µύκητες.
2. Να γίνεται αφαίρεση των προσβεβληµένων τµηµάτων των πρέµνων µέχρι η τελική τοµή να είναι φυσιολογική, χωρίς αλλοιώσεις.
3. Τα πρέµνα µε εµφανή συµπτώµατα προσβολής πρέπει να κλαδεύονται τελευταία και τα ξερά να εκριζώνονται άµεσα και να καίγονται. 
4. Να αποφεύγονται οι µεγάλες τοµές κλαδέµατος, διότι αυξάνονται οι πιθανότητες µόλυνσης των πρέµνων. Όπου αυτές είναι απαραίτητες να καλύπτονται µε κατάλληλο προστατευτικό σκεύασµα.
5. Τα προσβεβληµένα φυτικά µέρη (κληµατίδες, βραχίονες) πρέπει να αποµακρύνονται άµεσα από τον αµπελώνα, να καίγονται και όχι να παραµένουν εντός ή στα περιθώρια αυτού.
6. Να γίνεται απολύµανση των εργαλείων κλαδέµατος, µε εµβάπτιση σε οινόπνευµα ή διάλυµα χλωρίνης 10%.
7. Συνιστάται ψεκασµός των πρέµνων µε εγκεκριµένο για την καλλιέργεια χαλκούχο σκεύασµα, αµέσως µετά το κλάδεµα και µέχρι το φούσκωµα των µατιών.

Μια τελείως λανθασμένη πρακτική,  το σκίσιμοτων πρέμνων
Πολλοί παραγωγοί προσπαθώντας να αντιµετωπίσουν τις ασθένειες του ξύλου, εφαρµόζουν µια λανθασµένη τεχνική.  Σχίζουν στα δύο (µε  τσεκούρι) τον κορµό των προσβεβληµένων πρέµνων, ώστε να εκτεθούν οι µύκητες στον ήλιο και να καταστραφούν.
Σε ελάχιστες περιπτώσεις και αν τα συµπτώµατα της εκάστοτε ασθένειας εντοπιστούν πολύ νωρίς (δύσκολο για τις ασθένειες του ξύλου), η  παραπάνω τεχνική έχει αποτελέσµατα. Αυτό που επιτυγχάνεται κυρίως µε τη µέθοδο αυτή, είναι η παράταση της διάρκειας ζωής των πρέµνων για 2-3 χρόνια, ώσπου τελικά να νεκρωθούν.
Οι αµπελουργοί συνήθως δεν ξεριζώνουν τα πρέµνα απ’ τον αµπελώνα και εφαρµόζουν την παραπάνω µέθοδο, σε όσα απ’ αυτά θεωρούν ότι πάσχουν. Με τον τρόπο αυτό δηµιουργούνται εστίες µόλυνσης εντός της καλλιέργειας, πολλά πρέµνα ασθενούν και η παραγωγή µειώνεται δραµατικά. Επιπλέον, ανοίγοντας τα ασθενή πρέµνα αυξάνεται ο κίνδυνος µετάδοσης των παθογόνων µυκήτων, οι οποίοι µεταφέρονται στα υγιή, ιδίως όταν επικρατούν ευνοϊκές συνθήκες για την εξάπλωση τους (υψηλή σχετική υγρασία, βροχόπτωση, άνεµος).

Εµβολιασµός και ασθένειες
Επειδή οι ασθένειες του ξύλου µεταδίδονται και µε τον εµβολιασµό (κέντρωµα), οι φυτωριούχοι και οι κεντρωτές πρέπει να δίνουν την κατάλληλη προσοχή στα µοσχεύµατα (τµήµατα κληµατίδας) και τα «µάτια» που επιλέγουν.
Για την εγκατάσταση νέων αµπελώνων είτε φυτεύονται απευθείας έρριζα εµβολιασµένα µοσχεύµατα είτε έρριζα υποκείµενα (µη εµβολιασµένα)  γίνεται επί τόπου εµβολιασµός στο χωράφι. Στην πρώτη περίπτωση, οι αµπελουργοί πρέπει να αγοράζουν πιστοποιηµένο προς φύτευση πολλαπλασιαστικό υλικό. Στη δεύτερη, µπορεί τα υποκείµενα να είναι υγιή αλλά η µόλυνση να γίνει από το εµβόλιο. Πρέπει λοιπόν να επιλέγονται «µάτια» από κληµατίδες που προέρχονται από υγιείς αµπελώνες και µόνο από υγιή πρέµνα.

 

 


Εκτύπωση