ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑ - ΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ

Ευρετήριο Άρθρου

Σχετικά με το κλάδεμα, μπορούμε να δώσουμε μόνο κάποιες γενικές συμβουλές, μιας και κάθε ελαιοπαραγωγός περιοχή έχει αναπτύξει το δικό της σύστημα κλαδέματος, το οποίο εξαρτάται από τις καλλιεργούμενες ποικιλίες, τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν (άνεμοι, υγρασία, γονιμότητα του εδάφους) και από τις καλλιεργητικές τεχνικές που εφαρμόζονται. Πολλές φορές, τα ίδια τα φυτά μπορούν να δώσουν απαντήσεις στα ερωτήματά μας:

α) Κάποια φυτά, αν και είναι πολύ παραγωγικά, δέχονται κλάδεμα επαναφοράς και, παρόλα αυτά, συνεχίζουν να έχουν έντονη βλαστικότητα. Σε αυτή την περίπτωση, οι κοπές επαναφοράς πρέπει να γίνονται αφήνοντας τα περιφερειακά κυλινδρικά κλαδιά

 

 β) Η μεγάλη παραγωγικότητα του φυτού μειώνει αισθητά τη βλαστική ανάπτυξή του. Σε αυτή την περίπτωση, οι κοπές πρέπει να γίνονται αφήνοντας μόνο τα κλαδιά με κωνικό σχήμα, που πάνε προς τα πάνω, μιας και αυτά συνήθως προσδίδουν τη μεγαλύτερη βλαστικότητα στο φυτό.
Μπορούμε να γίνουμε καλοί κλαδευτές παρατηρώντας ανθρώπους πιο έμπειρους από εμάς (χωρίς όμως να παίρνουμε κατά γράμμα τις συμβουλές τους), ακολουθώντας τις βασικές αρχές κλαδέματος για την ανάπτυξη της καρποφορίας και της βλαστικότητας, εμπλουτίζοντας συγχρόνως τις δικές μας γνώσεις.
Ο αντικειμενικός σκοπός του κλαδέματος είναι να δια¬τηρήσουμε την απόδοση του φυτού, να ρυθμίσουμε την ανάπτυξή του, να καταμερίσουμε σωστά τους καρποφόρους βλαστούς, να διατηρήσουμε σωστή αναλογία φυλλικής και ξυλώδους μάζας, να εξασφαλίσουμε καλή κυκλοφορία του αέρα και διάχυση άπλετου φωτός και να αποφύγουμε την πλεονοσματική παραγωγή, έτσι ώστε να έχουμε καρπό κάθε χρόνο και όχι κάθε δύο χρόνια.
Τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης του φυτού (φάση ανάπτυξης με αυξανόμενη παραγωγή) το κλάδεμα πρέπει να είναι περιορισμένο. Όταν πλέον το δέντρο έχει ωριμάσει (περίοδος παραγωγής), το κλάδεμα θα πρέπει να είναι μέτριο, ενώ όταν γεράσει πολύ δραστικό. Τα πρώτα δύο-τρία χρόνια της ανάπτυξης αφαιρούμε μόνο τις παραφυάδες.
Στο παρελθόν πίστευαν, λανθασμένα, ότι το αυστηρό κλάδεμα, εκτός από το να ελέγχει την παραγωγικότητα των ώριμων δέντρων, βοηθούσε στη γρήγορη ανάπτυξη και καρποφορία των φυτών. Σήμερα έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι υπερβολές στο κλάδεμα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του φυτού έχουν ιδιαίτερα αρνητικά αποτελέσματα, προκαλώντας ανισορροπία μεταξύ βλαστικότητας και παραγωγικότητας, την οποία μπορούμε βέβαια να διορθώσουμε με λιπάνσεις και άφθονα ποτίσματα, αλλοιώνοντας όμως έτσι τις άμυνες του φυτού. Συμβουλεύουμε να μην γίνεται ποτέ κλάδεμα αμέσως μετά το μάζεμα των καρπών.

 

Σχετικά πάντα με τους διάφορους τρόπους καλλιέργειας, έχουμε τρεις τύπους κλαδέματος:
α) Το ξηρό ή χειμωνιάτικο κλάδεμα, β) Το χλωρό ή καλοκαιρινό κλάδεμα, γ) Το κλάδεμα ανανέωσης.
Το ξηρό κλάδεμα
Στο φυτώριο κλαδεύουμε το νεαρό φυτό για να του δώσουμε τη μελλοντική του μορφή καθώς και το επιθυμητό ύψος και αριθμό κλαδιών.
Το κλάδεμα διαμόρφωσης έχει σκοπό να καλυτερεύσει το μελλοντικό σχήμα του δενδρυλλίου, αφαιρώντας όλους τους βλαστούς που εμποδίζουν τη σωστή διαμόρφωσή του.
Η ελιά καρποφορεί στα κλαδιά του προηγούμενου έτους.
Τα κλαδιά δύο και περισσότερων ετών χάνουν σιγά-σιγά τη βλαστικότητά τους διότι δεν έχουν πολλούς ζωτικούς οφθαλμούς. Αν όμως υπάρξει κάποιο ανωμαλία, με μεγάλη ευκολία έχουμε την έκπτυξη πολυάριθμων βλαστών σε όλη την επιφάνεια του φυτού.Σε ένα μικτό κλαδί, οι τελευταίοι οφθαλμοί δίνουν ξυλοφόρους βλαστούς. Όσο ο ξυλοφόρος βλαστός αναπτύσσεται, βαραίνει και

γέρνει προς τα κάτω, δημιουργώντας έτσι τους πιο παραγωγικούς βλαστούς της ελιάς. Στο σημείο της μεγαλύτερης καμπύλης θα εκπτυχθούν νέοι καρποφάροι βλαστοί, μερικοί από τους οποίους θα αφαιρεθούν, ενώ ένας από αυτούς θα αντικαταστήσει τον κεντρικό καρποφόρο βλαστό που έχει πλέον εξαvτληθεί. Όταν, λοιπόν, κλαδεύουμε με σκοπό την αύξηση της καρποφορίας, θα πρέπει πόντα να έχουμε στο μυαλό μας ότι, περιοδικά, θα πρέπει να ανανεώνουμε το φυτό. Από το μικτό βλαστό του ενός έτους θα αναπτυχθεί το δεύτερο έτος ο οριστικός ξυλοφόρος οφθαλμός, ενώ στη συνέχεια θα αναπτυχθούν μερικά από τα πρώτα χαμηλά ζευγάρια οφθαλμών. Οι λαίμαργοι βλαστοί εκπτύσσοvται είτε στον κορμό είτε στα κλαδιά (από τυχαίους οφθαλμούς) και αφαιρούνται είτε κατά το ξηρό κλάδεμα είτε κατά το χλωρό. Ωστόσο, πολλές φορές μπορούν να αντικαταστήσουν κλαδιά που θέλουμε να αφαιρέσουμε. Το κλάδεμα της ελιάς γίνεται κάθε χρόνο με τη χρήση μαχαιριών εμβολιασμού ή με κλαδευτήρια για τους νεαρούς βλαστούς. Πριόνι χρησιμοποιούμε μόνο όταν θέλουμε να διορθώσουμε ή να τροποποιήσουμε κάτι στην κόμη , αντικαθιστώντας τα παλιά χοντρά κλαδιά με πιο νέα.

 

Η κοπή πρέπει να είναι καθαρή, λεία και πλάγια, γιατί έτσι το βρόχινο νερό γλιστράει μειώνοντας τον κίνδuνο μόλυνσης των πληγών. Αν μια τομή δεν είναι λεία και καθαρή, πρέπει να λειανθεί και να αλειφθεί με πολτό. Οι καλύτερες ημέρες για να κάνουμε το κλάδεμα είναι οι ξηρές και με μεγάλη ηλιοφάνεια. Όταν κλαδεύουμε, πρέπει να έχουμε υπόψη τα χαρακτηριστικά κάθε ποικιλίας και περιοχής, γι' αυτό είναι απαραίτητα να έχουμε θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις, μα πάνω απ' όλα να είμαστε παρατηρητικοί.
Το ξηρό κλάδεμα καταλαμβάνει περίπου το 30% τοu συνολικού χρόνοu που αφιερώνουμε στην καλλιέργεια της ελιάς (περίπου μία ώρα ανά φυτό) .

Το χλωρό κλάδεμα
Τ ο χλωρό κλάδεμα γίνεται για να αφαιρέσουμε λαίμαργοuς χλωρούς βλαστούς που μεγαλώσανε από τον Απρίλιο έως και Ιούλιο, είτε χαμηλά είτε ψηλά στο δέντρο. Διενεργείται με μαχαίρια και ψαλίδια και καλό είναι να είναι πάντα ο ίδιος κλαδευτής , γιατί κάποιος άλλος μπορεί να αφαιρέσει λαίμαργοuς βλαστούς που έχουν αφεθεί επίτηδες για να αντικαταστήσουν κάποια παλιό κλαδιά . Κάθε νέος κλαδευτής δίνει το δικό του στυλ στο δέντρο και αυτό μπορεί να προκαλέσει σοβα-ρό προβλήματα . Το χλωρό κλάδεμα καταλαμβάνει το 8-10% του χρόνου που αφιερώνουμε στην καλλιέργεια της ελιάς.

Το κλάδεμα ανανέωσης
Αυτός ο τύπος κλαδέματος γίνεται σπάνια και αλλάζει δραστικά τη μορφή του δένδρου. Η ανανέωση του δένδρου γίνεται μετά από πολλά χρόνια, όταν τα κλαδιά έχουν δώσει τα πάντα από πλευράς καρποφορίας και ο κεντρικός κορμός δεν ξεφεύγει από τον κανόνα οπότε χρειάζεται να τον κόψουμε κάνοντας καθαρή και πλάγια τομή με το πριόνι. Η κομμένη επιφάνεια εν συνεχεία λειαίνεται και αλείφεται με βορδιγάλειο πολτό. Τον βλαστό που θα αντικαταστήσει τον κεντρικό βραχίονα τον διαλέγουμε ανάμεσα στους περιφερειακούς βλαστούς.
Αν δεν υπάρχει κάποιος λαίμαργος βλαστός για την αντικατάσταση του κεντρικού βραχίονα, αφήνουμε το φυτό να αποφασίσει και στο τέλος του καλοκαιριού ξεχωρίζουμε τους δύο καλύτερους βλαστούς, από τους οποίους τελικά θα επιλέξουμε τον ένα.
Αυτό το δραστικό κλάδεμα της αναμόρφωσης γίνεται όταν το φυτό έχει υποστεί ζημιές από πάγο ή φωτιά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνήθως κάνουμε δύο αυστηρό κλαδέματα: το πρώτο κλάδεμα είναι αρκετά δυνατό ενώ το δεύτερο γίνεται για να ξεχωρίσουμε και να διαρρυθμίσουμε τους λαίμαργους βλαστούς από την ξυλώδη μάζα που έχει απομείνει.
Ένας άλλος τύπος δραστικού κλαδέματος αποσκοπεί στο να αφαιρέσουμε το νεκρό και φθαρμένο ξύλο του δένδρου, ξύνοντας το φλοιό που έχει φαγωθεί από την ξηρά σήψη της ελιάς και αφήνοντας μόνο το πράσινο, υγιές, αλλά γερασμένο ξύλο. Είναι μια διαδικασία αρκετά κουραστική και αργή που πρέπει να γίνεται με εργαλεία πολύ καλά ακονισμένα . Αυτό το κλάδεμα εφαρμόζεται για να ξαναδώσουμε στο δέντρο ζωντάνια και δύναμη.
Το μηχανικό κλάδεμα με δίσκους ή φαλτσέτες βρίσκεται ακόμα σε πειραματικό στάδιο, παρόλο που διευκολύνεται από τα σύγχρονα σχήματα καλλιέργειας, όπως το ελεύθερο και αυτό με τον μονό βραχίονα. Ο γενικός κανόνας πάνω στον οποίο βασίζεται είναι ότι η κοπή των περιφερειακών κλαδιών της εξωτερικής κόμης του δέντρου θα αυξήσει την καρποφορία το επόμενο έτος.
Όταν τα μηχανικό κλάδεμα αρχίσει να εφαρμόζεται στους αγρούς, τότε το χειρωνακτικό θα περιορισθεί μόνο στο αραίωμα των φύλλων και στη διατήρηση του σχήματος της κόμης του δέντρου.
Ωστόσο δεν έχει ακόμα τελειοποιηθεί και θα χρειαστούν μερικά χρόνια μέχρι να αρχίσει να εφαρμόζεται .


Εκτύπωση